مفاتیح الجنان

مطلب:
موضوع:
در فضيلت و اعمال ماه مبارک رمضان

شيخ صدوق به سند معتبر روايت کرده از حضرت امام رضا عليه السلام از پدران بزرگواران خود از حضرت امير المؤمنين عليه و علی أولاده السلام که فرمود: خطبه‌ای خواند برای ما روزی حضرت رسول خدا صلوات الله عليه پس فرمود أيها الناس بدرستی که رو کرده است به سوی شما ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش ماهی است که نزد خدا بهترين ماهها است و روزهايش بهترين روزها است و شبهايش بهترين شبها است و ساعتهايش بهترين ساعتها است و آن ماهی است که خوانده‌اند شما را در آن به سوی ضيافت خدا و گرديده‌ايد در آن از اهل کرامت خدا نفسهای شما در آن ثواب تسبيح دارد و خواب شما ثواب عبادت دارد و عملهای شما در آن مقبول است و دعاهای شما در آن مستجاب است پس سؤال کنيد از پروردگار خود به نيتهای درست و دلهای پاکيزه از گناهان و صفات ذميمه که توفيق دهد شما را برای روزه داشتن آن و تلاوت کردن قرآن در آن بدرستی که شقی و بد عاقبت کسی است که محروم گردد از آمرزش خدا در اين ماه عظيم و ياد کنيد به گرسنگی و تشنگی شما در اين ماه تشنگی و گرسنگی روز قيامت را و تصدق کنيد بر فقيران و مسکينان خود و تعظيم نمائيد پيران خود را و رحم کنيد کودکان خود را و نوازش نمائيد خويشان خود را و نگاه داريد زبانهای خود را از آنچه نبايد گفت و بپوشيد ديده‌های خود را از آنچه حلال نيست شما را نظر کردن به سوی آن و بازداريد گوشهای خود را از آنچه حلال نيست شما را شنيدن آن و مهربانی کنيد با يتيمان مردم تا مهربانی کنند بعد از شما با يتيمان شما و بازگشت کنيد به سوی خدا از گناهان خود و بلند کنيد دستهای خود را به دعا در اوقات نمازهای خود زيرا که وقت نمازها بهترين ساعتها است نظر می‌کند حق تعالی در اين اوقات به رحمت به سوی بندگان خود و جواب می‌گويد ايشان را هر گاه او را مناجات کنند و لبيک می‌گويد ايشان را هر گاه او را ندا کنند و مستجاب می‌گرداند هر گاه او را بخوانند ای گروه مردمان بدرستی که جانهای شما در گرو کرده‌های شما است پس از گرو بدرآوريد به طلب آمرزش از خدا و پشتهای شما گرانبار است از گناهان شما پس سبک گردانيد آنها را به طول دادن سجده‌ها و بدانيد که حق تعالی سوگند ياد کرده است به عزت و جلال خود که عذاب نکند نمازگزارندگان و سجده‌کنندگان در اين ماه را و نترساند ايشان را به آتش جهنم در روز قيامت أيها الناس هر که از شما افطار دهد روزه دار مؤمنی را در اين ماه از برای او خواهد بود نزد خدا ثواب بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته پس بعضی از اصحاب گفتند يا رسول الله همه ما قدرت بر آن نداريم حضرت فرمود بپرهيزيد از آتش جهنم به افطار فرمودن روزه‌داران اگر چه به نصف دانه خرما باشد و اگر چه به يک شربت آبی باشد بدرستی که خدا اين ثواب را می‌دهد کسی را که چنين کند اگر قادر بر زياده از اين نباشد أيها الناس هر که خلق خود را در اين ماه نيکو گرداند بر صراط آسان بگذرد در روزی که قدمها بر آن لغزد و هر که سبک گرداند در اين ماه خدمت غلام و کنيز خود را خدا در قيامت حساب او را آسان گرداند و هر که در اين ماه شر خود را از مردم بازدارد حق تعالی غضب خود را در قيامت از او بازدارد و هر که در اين ماه يتيم بی‌پدری را گرامی دارد خدا او را در قيامت گرامی دارد و هر که در اين ماه صله و احسان کند با خويشان خود خدا وصل کند او را به رحمت خود در قيامت و هر که در اين ماه قطع احسان خود از خويشان خود بکند خدا در قيامت قطع رحمت خود از او بکند و هر که نماز سنتی در اين ماه بکند خدا برای او برات بيزاری از آتش جهنم بنويسد و هر که در اين ماه نماز واجبی را ادا کند خدا عطا کند به او ثواب هفتاد نماز واجب که در ماههای ديگر کرده شود و هر که در اين ماه بسيار بر من صلوات فرستد خدا سنگين گرداند ترازوی عمل او را در روزی که ترازوهای اعمال سبک باشد و کسی که يک آيه از قرآن در اين ماه بخواند ثواب کسی دارد که در ماههای ديگر ختم قرآن کرده باشد أيها الناس بدرستی که درهای بهشت در اين ماه گشاده است پس سؤال کنيد از پروردگار خود که بر روی شما نبندد و درهای جهنم در اين ماه بسته است پس سؤال کنيد از پروردگار خود که بر روی شما نگشايد و شياطين را در اين ماه غل کرده‌اند پس سؤال کنيد از خدا که ايشان را بر شما مسلط نگرداند الخ و شيخ صدوق روايت کرده که: چون ماه رمضان داخل می‌شد حضرت رسول صلی الله عليه و آله آزاد می‌کرد هر اسيری که بود و عطا می‌نمود هر سائلی را مؤلف گويد که ماه رمضان ماه خداوند عالميان است و شريفترين ماهها است و ماهی است که درهای آسمان و درهای بهشت و رحمت گشوده می‌شود و درهای جهنم بسته می‌شود و در آن شبی است که عبادت در آن بهتر است از عبادت هزار ماه پس تامل نما که چگونه خواهی بود در شب و روز خود و چگونه نگاه می‌داری اعضا و جوارح خود را از معصيتهای پروردگار خود و مبادا شبها در خواب باشی و روزها غافل از ياد خدا (همانا در خبر است که: در آخر هر روز از روزهای ماه رمضان در وقت افطار حق تعالی هزار هزار کس را از آتش جهنم آزاد می‌کند و چون شب جمعه و روز جمعه می‌شود در هر ساعتی هزار هزار کس را از آتش جهنم آزاد می‌کند که هر يک مستوجب عذاب شده باشند و در شب و روز آخر ماه به عدد آنچه در تمام ماه آزاد کرده است آزاد می‌کند) پس ای عزيز مبادا بيرون رود ماه رمضان و گناهان تو باقی مانده باشد و در هنگامی که روزه‌داران مزدهای خود را بگيرند تو از جمله محرومان و زيانکاران باشی و تقرب بجوی به سوی خداوند تبارک و تعالی به تلاوت کردن قرآن مجيد در شبها و روزهای اين ماه و به ايستادن به نماز و جد و جهد کردن در عبادت و بجا آوردن نمازها در اوقات فضيلت و کثرت استغفار و دعا (فَعَنِ الصَّادِقِ عليه السلام:أَنَّهُ مَنْ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ إِلَی قَابِلٍ إِلا أَنْ يَشْهَدَ عَرَفَةَ) و نگاهدار خود را از چيزهائی که خدا حرام کرده است و از افطار کردن بر چيزهای حرام و رفتار کن به نحوی که مولای ما حضرت صادق عليه السلام وصيت نموده و فرموده که هر گاه روزه داری می‌بايد که روزه دارد گوش و چشم و مو و پوست و جميع اعضای تو يعنی از محرمات بلکه از مکروهات و فرمود بايد که روز روزه تو مانند روز افطار تو نباشد) (و نيز فرموده که: روزه نه همين از خوردن و آشاميدن است تنها بلکه بايد در روز روزه نگاه داريد زبان خود را از دروغ و بپوشانيد ديده‌های خود را از حرام و با يکديگر نزاع مکنيد و حسد مبريد و غيبت مکنيد و مجادله مکنيد و سوگند دروغ مخوريد بلکه سوگند راست نيز و دشنام مدهيد و فحش مگوئيد و ستم مکنيد و بی‌خردی مکنيد و دلتنگ مشويد و غافل مشويد از ياد خدا و از نماز و خاموش باشيد از آنچه نبايد گفت و صبر کنيد و راستگو باشيد و دوری کنيد از اهل شر و اجتناب کنيد از گفتار بد و دروغ و افتراء و خصومت کردن با مردم و گمان بد بردن و غيبت کردن و سخن‌چينی کردن و خود را مشرف به آخرت دانيد و منتظر فرج و ظهور قائم آل محمد عليه السلام باشيد و آرزومند ثوابهای آخرت باشيد و توشه اعمال صالحه برای سفر آخرت برداريد و بر شما باد به آرام دل و آرام تن و خضوع و خشوع و شکستگی و مذلت مانند بنده‌ای که از آقای خود ترسد و ترسان باشيد از عذاب خدا و اميدوار باشيد رحمت او را و بايد پاک باشد ای روزه‌دار دل تو از عيبها و باطن تو از حيله‌ها و مکرها و پاکيزه باشد بدن تو از کثافتها و بيزاری بجوی به سوی خدا از آنچه غير او است و در روزه ولايت خود را خالص گردانی از برای او و خاموش باشی از آنچه حق تعالی نهی کرده است تو را از آن در آشکارا و پنهان و بترسی از خداوند قهار آنچه سزاوار ترسيدن او است در پنهان و آشکار و ببخشی روح و بدن خود را به خدای عز و جل در ايام روزه خود و فارغ گردانی دل خود را از برای محبت او و ياد او و بدن خود را به کار فرمائی در آنچه خدا تو را امر کرده است به آن و خوانده است به سوی آن اگر همه اينها را به عمل آوری آنچه سزاوار روزه داشتن است به عمل آورده‌ای و فرموده خدا را اطاعت کرده‌ای و آنچه کم کنی از آنها که بيان کردم از برای تو به قدر آن از روزه تو کم می‌شود از فضل آن و ثواب آن بدرستی که پدرم گفت رسول خدا صلی الله عليه و آله شنيد که زنی در روز روزه‌ای جاريه خود را دشنام داد حضرت طعامی طلبيد آن زن را گفت بخور زن گفت من روزه‌ام فرمود چگونه روزه‌ای که جاريه خود را دشنام دادی روزه از خوردن و آشاميدن تنها نيست بدرستی که حق تعالی روزه را حجابی گردانيده است از ساير امور قبيحه از کردار بد و گفتار بد چه بسيار کمند روزه‌داران و چه بسيارند گرسنگی کشندگان) (و حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود که: چه بسيار روزه‌داری که بهره‌ای نيست او را از روزه به غير از تشنگی و گرسنگی و چه بسيار عبادت کننده‌ای که نيست او را بهره‌ای از عبادت به غير تعب ای خوشا خواب زيرکان که بهتر از بيداری و عبادت احمقان است و خوشا افطار کردن زيرکان که بهتر از روزه داشتن بی‌خردان است) (و روايت شده از جابر بن يزيد از حضرت امام محمد باقر عليه السلام که: حضرت رسول صلی الله عليه و آله به جابر بن عبد الله فرمود ای جابر اين ماه رمضان است هر که روزه بدارد روز آن را و بايستد به عبادت پاره‌ای از شبش را و بازدارد از حرام شکم و فرج خود را و نگاه دارد زبان خود را بيرون رود از گناهان خود مثل بيرون رفتن او از ماه جابر گفت يا رسول الله چه نيکو است اين حديث که فرمودی فرمود ای جابر و چقدر سخت است اين شرطهائی که نمودم) و بالجمله اعمال اين ماه شريف در دو مطلب و يک خاتمه ذکر می‌شود